23 grudnia 2020

Święta Bożego Narodzenia, na które czekamy cały rok

Święta Bożego Narodzenia to dla wielu najpiękniejszy, wyjątkowy i wyczekiwany czas w roku. Polską Wigilię charakteryzują liczne tradycje i zwyczaje związane z rodzinnym charakterem świąt. Przekazywane przez naszych dziadków z pokolenia na pokolenie tworzą naszą tożsamość kulturową i narodową. Szczególnie polskie tradycje ludowe obrazują niezwykłość i cudowność wigilijnej nocy, na którą czekamy przez cały rok.

Jednym z jej symboli jest żywa, pachnąca lasem, choinka. Kiedyś ubierano ją wyłącznie w Wigilię. Dziś, ulegając prośbom dzieci, by wydłużyć ten magiczny czas, stroimy bożonarodzeniowe drzewko znacznie wcześniej. Dawniej nasze babcie i mamy przez cały Adwent wykonywały z najmłodszymi domownikami najróżniejsze ozdoby choinkowe, w zależności od regionu: ozdoby z bibuły, łańcuchy z papieru glansowanego lub słomy, papierowe bombki z tutek, małe pająki na wzór tych dużych ze słomy i kolorowej bibuły zdobiących powały. Na Podlasiu bardzo popularne były ozdoby z opłatka, tzw. światy, które do dzisiaj powstają w pracowniach wielu twórczyń ludowych.

Jaka Wigilia, taki cały rok

Do stołu wigilijnego zasiadano dopiero wtedy, gdy na niebie pojawiła się pierwsza gwiazdka. Jeśli jej nie było choćby z powodu zachmurzonego nieba, czekano do zmierzchu. Uważano, że jeśli niebo było mleczne, to krowy będą dawały dużo mleka, a jeśli było dużo gwiazd, kury będą się dobrze niosły. Surowo napominano dzieci, aby się tego dnia nie kłóciły. „Jaka Wigilia, taki cały rok” – powiadano. Do tej pory uważa się, że przed wigilią należy pozbyć się wszelkich urazów, wybaczyć wzajemne winy i pogodzić się nad opłatkiem. Powszechne było przekonanie, że w wigilijny wieczór zwierzęta mówią ludzkim głosem. Dlatego też w tym dniu były one – i są do dzisiaj – lepiej traktowane przez swoich gospodarzy, dostają lepsze pasze, kawałki kolorowego opłatka oraz resztki z kolacji, aby także mogły się cieszyć z narodzenia Chrystusa.

W Wigilię uważano, że dusze zmarłych opuszczają zaświaty i niewidzialne przebywają w domu wśród swoich najbliższych. Dlatego w Wigilię nie wolno było szyć, prząść na kołowrotku ani ciąć sieczki, aby nie uszkodzić i nie zranić przebywającej w domu duszy. Drzwi należało pozostawić uchylone, aby dusze mogły bez przeszkód wejść do domu.

Kto nie ma jemioły, cały rok goły

Z pewnością wielu z nas pamięta przysłowie „Kto nie ma jemioły, cały rok goły” – kiedyś w każdym domu ta wiecznie zielona roślina w dzień Wigilii wieszana była pod sufitem, na drzwiach albo nad stołem, który jednoczy domowników. Jej staropolska nazwa to „starzęśla”. Symbolizuje wszystko to, co najpiękniejsze i o czym każdy marzy, by żyć długo w dobrostanie: miłość, zdrowie, płodność, szczęście, dostatek, a nawet bogactwo. I to pod jemiołą należy łamać się opłatkiem oraz… całować, by zapewnić trwałość związku.

Na wigilijnym stole musiało się znaleźć koniecznie 12 potraw – tłumaczy się to różnie: jako 12 apostołów lub 12 miesięcy. Jeśli dom był biedniejszy, potraw było mniej. Wigilia była postna i do dzisiaj w większości polskich domów ta tradycja jest przestrzegana.

Kulminacyjnym punktem Wigilii było obdarowywanie się prezentami. Pierwsze prezenty wręczane były głównie dzieciom i znacznie różniły się od tych współczesnych. Najmłodsi odnajdowali pod świątecznym drzewkiem głównie domowe słodycze, m.in. pierniki, a także owoce i orzechy. Popularne były również zabawki wykonane z drewna, ubrania wykonane na drutach lub lalki szmacianki. I dawniej, i dziś radość ze świątecznych podarunków była ogromna. Oprócz nich ważna była ciepła, życzliwa atmosfera, dobre słowo i uśmiech najbliższych – tak jak ważne są i dzisiaj. Bo choć Święta Bożego Narodzenia trwają zaledwie kilka dni, to tej świątecznej pogody i radości musi nam starczyć na cały przyszły rok.

Może Cię zainteresować także:

4 marca 2021

Drugie życie Krzywego Lasu

Krzywy Las to pomnik przyrody położony w Nowym Czarnowie w gminie Gryfino, w pobliżu Doliny Dolnej Odry i Elektrowni...

2 marca 2021

Pomysły na wykorzystanie drewnianych palet

W dzisiejszych czasach gdy ludzie żyją w biegu i korzystają z cudów techniki, często zapominają o otaczającej nas...

26 lutego 2021

Bogactwo smaków z Roztocza

Roztocze to kraina geograficzna z niepowtarzalnymi walorami przyrodniczymi. Utworzono tu Roztoczański Park Narodowy, parki...

23 lutego 2021

Cuda z drewna

Manufaktura drewnianych produktów przeżywa prawdziwy boom. Konsumenci zmęczeni wszechobecnym plastikiem coraz częściej...

19 lutego 2021

Morze o każdej porze

Cztery powody, dla których warto pojechać nad morze zimą. Polski Bałtyk kusi szerokimi, piaszczystymi plażami i...

17 lutego 2021

Świętokrzyskie stoki czarują zimą

Góry Świętokrzyskie nie są tak oczywistym kierunkiem zimowego wyjazdu jak Tatry czy Karkonosze. Wielbiciele zimowych...